Rehberlik ve Psikolojik Danışma Konu Anlatım Videoları

Bireyin meslek seçimine yardım etme süreci olarak başlayan rehberlik çalışmaları, zaman içinde farklılaşarak bir bütün olarak bireyin gelişimine yardım etme amacını kazanmıştır. Rehberlik modelleri şunlardır:

  1. Parsonian Model (Frank Parsons): Rehberlik “mesleğe yöneltme” ile eş anlamlıdır. Mesleki rehberlik, bir kimsenin işe girmeden önce o işe uygun olup olmadığını öngörme işidir. Mesleğe yöneltmede, bireyin özelliklerinin incelenmesi önemlidir. 1908’de Parsons’un bir meslek bürosu açarak kendisine işe yerleşme isteğiyle başvuran adayların niteliklerini, yeteneklerini ve ilgilerini saptayarak sahip oldukları bu özelliklere uygun bir işe yerleştirilmelerini sağlamasıyla başlamıştır. Özellik faktör kuramının başlangıcı olarak kabul edilir.
  2. Klinik Yaklaşım (Özellik – Faktör Kuramı / Minnesota Okulu) (Williamson – Paterson – Darley): Bir sorunun nedenini ortaya çıkarmak, sorunun çözümünde en önemli aşamadır. Bu amaçla bireyin ilgi, yetenek gibi bireysel özellikleri çözümlenmelidir yani birey ayrıntılı olarak incelenmelidir. Bireyi tanıma amacıyla ölçme araçları geliştirilmelidir. Ancak bireyi bir bütün olarak ele almadığı, bireyin çeşitli yönlerini ayrı ayrı incelediği için eleştirilmiştir. Bireysel farklılıklara verdiği önem nedeniyle rehberlik hizmetlerinde bugün de kullanılan birçok ölçme aracının geliştirilmesine ve toplu dosya sisteminin oluşturulmasına katkı sağlamıştır. Eğitimin bireyselleştirilmesi, eğitim kurumlarında rehberlik hizmetlerine yer verilmesini gerektiren en önemli etmenlerdir. Parsons modeli, mesleki rehberlik çalışmalarına yoğunlaşırken, klinik model ise rehberliğin psikolojik danışma hizmetlerinde “tıbbi modeli” uygulaması ile öne çıkarılır.
  3. Rehberliğin Eğitim Süreci ile Kaynaştırılması (Brewer): Rehberlik ve eğitim birbiri ile özdeş iki hizmet alanıdır. Rehberlik ve eğitim arasında; amaç, yöntem ve sonuçlar bakımından bir fark yoktur. Rehberliğin amacı; bireyin okula ve çevreye uyumunda yardımcı olmaktır. Kişilere tam işe yerleşecekleri sırada rehberlik hizmeti sunmanın geç kalınmış bir girişim olduğu anlaşılmıştır. Bu nedenle bireylere daha okulda iken yardım edilmesi halinde hizmetlerin daha etkili olacağı fark edilmiştir. Böylece okullarda çalışma hayatının özelliklerinin açıklanması anlamında yapılan rehberlik hizmetleri giderek yaygınlaştırılıp eğitim süreci ile kaynaştırılmaya başlanmıştır. Bu anlayış rehberlik hizmetlerinin tıpkı konu alanlarının öğretilmesi gibi, sınıf içinde verilebilecek bir hizmet olduğu anlayışını getirmiştir. Bundan dolayı okul programlarında grup rehberliği için saatler (rehberlik saati) ayrılmaya başlanmıştır. Grup rehberliği ve bilgi verme hizmeti ön plana çıkmıştır.
  4. Karar Vermeye Yardım Süreci Olarak Rehberlik (Katz, Tiedeman, Jones, Tyler): Bireylerin iş ve meslek seçimi sırasında ihtiyaç duydukları bilgiyi sağlamak amacıyla ortaya çıkmıştır. Rehberlik bireyin karar verme sürecine yardımdır. Bireye hedef seçme ve hedefe götürecek araçları belirlemede yardım eden bir hizmettir. Demokratik toplum yaşamı, sık sık bireylerin tercihler yapmasını gerektiren durumlar yaratır. Eğitim, bireyin yaşamında kararlar almayı gerektiren kesintiler yaratır. Rehberlik hizmeti sunulurken, bireyin benimsediği değerler incelenmelidir.
  5. Düzeltici (Çare bulucu, İyileştirici) Rehberlik: Geleneksel rehberlik anlayışını ifade etmektedir. Burada rehberlik hizmetleri sadece sorunlu öğrencilere sunulur. Rehberlik sadece uzman olan kişilerin işidir ve öğretimden tamamen ayrışmış, anlık olarak sunulan bir hizmettir.
  6. Krize Müdahale Edici (Yönelimli) Rehberlik: Kriz durumunda rehberlik hizmeti sunulurken benimsenen anlayıştır. Kriz durumu ile deprem, sel, yangın, intihar, saldırı vb. hem bireyin hem de çevresindeki diğer bireylerin yaşamını alt üst eden olaylar kastedilmektedir. Bu tür olayları yaşayan bireylere anında psikolojik yardım sağlamak büyük önem taşır.
  7. Gelişimsel Rehberlik (Maslow, Rogers, Mathewson, Havighurst): PDR hizmetlerinin program ya da meslek seçimi ile sınırlandırılmasına bir tepki olarak ortaya çıkmıştır. Rehberliğin amacı öğrencilerin tüm yönleriyle bir bütün olarak gelişimine yardım etmektir. Gelişimsel rehberlik yaklaşımı, bireyleri içerisinde bulundukları gelişim dönemlerine göre ele almaktadır. Bireylerin farklı gelişim dönemlerinde kazanmaları gereken gelişim görevlerini ve karşılaştıkları gelişim krizlerini atlatmalarında yardımcı olma hizmetlerini kapsar. Gelişimsel rehberlik, diğer modellerden farklı olarak gelişimin temel ilkelerini referans alır. Bunlar:

– Gelişim süreklidir, bu nedenle rehberlik hizmetleri de kesintisiz yapılmalıdır. Başka deyişle rehberliğe hayatın her döneminde ihtiyaç vardır.

– Rehberliğin temel amacı, yaşamın her döneminde bireyin gelişimsel görev ve ihtiyaçlarını karşılayabilmesine yardımcı olmaktır.

– Gelişim bütündür, bu nedenle rehberlik hizmetlerinde de birey bir bütün (zihinsel, duygusal, sosyal, bedensel) olarak ele alınmalıdır.

– Rehberlik hizmetleri sadece sorunlu öğrencilere değil, tüm öğrencilere dönük olmalıdır.

Geleneksel rehberlik modeli ile gelişimsel rehberlik modelinin karşılaştırılması:

  • Geleneksel modelde rehberliğin amacı öğrencilerin kendilerini gerçekleştirmesine yardımcı olmak iken, gelişimsel modelde şimdi ve gelecekte çeşitli yaşam becerileri kazandırarak, öğrencilerini gelişimlerini desteklemektir.
    • Geleneksel model psikolojik danışma kuramlarına dayanırken, gelişimsel model Erikson, Piaget ve Kohlberg gibi gelişim kuramlarına dayanır.
    • Geleneksel modelin odak noktası psikolojik danışmanın görevleri (pozisyonu) iken gelişimsel model rehberlik programına odaklanır.
    • Geleneksel model tepkiseldir, gelişimsel model öngörüsel ve önleyicidir.
    • Geleneksel model öğrenci kişilik hizmetleri içinde çeşitli servisler ile yapılandırılmaktadır. Gelişimsel model ise üç ana ögesi ile (içerik, örgütsel yapı ve kaynaklar) eğitimin tamamlayıcı boyutudur.
    • Geleneksel model mesleki, eğitsel ve kişisel – sosyal rehberlik boyutuna yoğunlaşmışken, gelişimsel model kariyer gelişimi, eğitsel gelişim ve kişisel – sosyal gelişime odaklanmıştır.
    • Geleneksel model eğitim, sağlık, sosyal yardım ve endüstri alanlarında verilirken gelişimsel rehberlik yalnızca eğitim alanında verilir. ?
    • Geleneksel modelde hizmetler yalnızca liselerde verilirken gelişimsel modelde ana sınıfından lise son sınıfa kadar olan dönemi kapsar.
    • Geleneksel model bireysel ve grupla psikolojik danışma hizmetleriyle ana müdahaleyi yaparken, gelişimsel model müdahaleyi sınıf rehberliği, psikolojik danışma, koordinasyon, konsültasyon ve akran yardımcılığı ile yapar.
    • Geleneksel modelde hizmeti veren uzman yalnızca psikolojik danışman iken, gelişimsel modelde hizmeti psikolojik  danışman, öğretmen, öğrenci, veli ve çeşitli uzmanlar işbirliği içerisinde verir.
    • Geleneksel modelde öğrenci kitlesi daha çok problemli öğrencilerdir. Gelişimsel modelde ise ana sınıfından lise son sınıfa kadar bütün öğrencilere hizmet verir.
  • Kapsamlı Rehberlik ve Psikolojik Danışma: Gelişimsel rehberliğin uygulamaya dönük yönünü oluşturur. Bu model, gelişimsel rehberlik modeline dayanır. Okuldaki öğretim programlarıyla bağlantılı ve etkileşim içindedir. Okul rehberlik programının kendisi değil bir parçasıdır.

Programın içeriği önemlidir. İçerik, öğrencilerin programa katılımları sonucunda ulaşacakları yeterlilikleri kapsar. Programın içeriğindeki sınıf etkinliklerinin yürütülmesinden sınıf rehber öğretmeni sorumludur. Temel ilkesi, bütün öğrencilerin gelişim görevlerini kazanmalarına ve gelişim krizlerini atlatmalarına yönelik olarak önleyici etkinlikler sunmaktır. Öğrenci merkezli bir anlayışı temel alır. Öğrencilerin bir bütün olarak gelişimini hedefler. Tüm öğrencilere yöneliktir. Program hazırlanırken öncelikle öğrenci ihtiyaçları dikkate alınır. Programın hazırlanması, uygulanması ve değerlendirilmesi ekip çalışması gerektirir. Programın tam olarak uygulanabilmesi için gerekli insani, mali ve politik kaynaklar da programın önemli bir bileşenidir. Ayrıca kapsamlı PDR programı hazırlanırken düşünülmesi gereken önemli bir nokta da hangi faaliyetlere ne kadar zaman ayrılacağının belirlenmesidir. Zaman dağılımı okuldan okula, öğrenci ve toplum ihtiyaçlarına ve öğretim kademelerine göre farklılık gösterebilir.

Kapsamlı psikolojik danışma ve rehberlik programının birbiriyle ilişkili 4 boyutu vardır:

  1. Rehberlik müfredatı (Grup rehberliği): Kapsamlı psikolojik danışma ve rehberlik programının ana parçasını oluşturan rehberlik müfredatı, öğrencilerin kazanmaları gereken yeterliklerden ve bu yeterliklere ulaşmalarını sağlayacak etkinliklerden oluşur. Etkinlikler yapılandırılmış sınıf içi etkinlikler şeklinde düzenlenir ve grup rehberliğiyle sunulur. Rehberlik müfredatındaki yeterlik alanları kişiler arası ilişkiler, kendini kabul, okula ve çevreye uyum, toplum ve aile, güvenli ve sağlıklı yaşam, eğitsel başarı, eğitsel ve mesleki gelişimdir.
    1. Bireysel planlama: Faaliyetler tüm öğrencilere yöneliktir. Öğrencilerin eğitsel ve mesleki geleceklerini sağlıklı bir biçimde planlamalarına yardım etme söz konusudur. Bu faaliyetler; bireyi tanıma, bilgi verme, yerleştirme ve izleme hizmetleriyle gerçekleştirilir. Bu amaçla, bireysel görüşmeler; bireysel ya da grup test / ölçeklerinin uygulanması; ve uygulanan test / ölçeklerin sonuçları hakkında öğrencilerin bilgilendirilmesi çalışmaları yapılır.
    1. Müdahale hizmetleri: Müdahale hizmetlerinin amacı, problemi olan ve kişisel / sosyal, eğitsel ve mesleki gelişimleri bundan dolayı olumsuz etkilenen öğrencilere yardım etmektir. Müdahale hizmetleri kapsamında yürütülen etkinlikler; müşavirlik, bireysel psikolojik danışma, grupla psikolojik danışma, krize müdahale ve sevk işlemleridir.
    1. Sistem desteği (program geliştirme, araştırma, müşavirlik ve profesyonel gelişim): Sistem desteği, daha önce belirtilen üç unsurun desteklenmesi için gerekli olan program ve personeli destekleme etkinliklerini içerir. Bu etkinlikler; psikolojik danışma ve rehberlik programının planlanması, hazırlanması, uygulanması ve değerlendirilmesine yönelik etkinlikler; psikolojik danışmanların mesleki bilgi ve becerilerini sürekli olarak geliştirmelerini sağlayacak toplantı, kongre, sempozyum gibi bilimsel etkinliklere katılmaları; veli, öğretmen ve yöneticilere müşavirlik hizmetleridir.

Kapsamlı Psikolojik Danışma ve Rehberlik Programına Göre Ülkemizde Uygulanan Yeni Sınıf Rehberlik Programı:

Ülkemizde rehberlik hizmetlerinin nasıl örgütleneceği konusunda çeşitli modeller uygulanmıştır. Kapsamlı rehberlik anlayışının benimsenmesiyle birlikte yeni bir rehberlik programı oluşturulmuş ve “İlköğretim ve Ortaöğretim Kurumları Sınıf Rehberlik Programı” adı verilmiştir. Bu yeni program 2006 – 2007 yılından itibaren tüm okullarda uygulamaya konulmuştur.

Bu yeni programın vizyonu gelişen ve değişen dünyada kendini ve içinde bulunduğu durumu doğru algılayan, kendisi ve çevresiyle barışık, kişisel değerleri ile toplumsal beklentiler arasında bir denge kurabilen, yaşadığı toplumun sorumlu bir üyesi olan, karar verme, sorun çözme, kişiler arası ilişki ve iletişim becerilerine sahip, kapasite ve yeteneklerini en uygun biçimde geliştiren, potansiyelini tam olarak kullanan, başarıyı ve hayat boyu öğrenmeyi amaç edinmiş, araştıran, sorgulayan, üretken ve mutlu, kendini gerçekleştiren bireyler yetiştirilmesine katkı sağlamaktır. Programın genel yapısı özetle şöyledir:

– Program “Okul Rehberlik ve Psikolojik Danışma Programı” değil, bu programın bir parçasıdır. Sınıf rehber öğretmenlerinin rehberlik saatinde uygulaması için hazırlanmıştır.

– 2004 – 2005 öğretim yılında yapılan program değişiklikleri ile ilköğretim programlarında çeşitli rehberlik kazanımlarına yer verilmiştir.

– Program diğer programlar ile bağlantılı ve etkileşim halinde olup, diğer programların bütünleyici bir parçasıdır. Programda yer alan kazanımlar diğer derslerde yer alan pdr kazanımları ile diğer ara disiplin kazanımları göz önünde bulundurularak hazırlanmıştır.

– Program ilköğretim ve ortaöğretimde her yeterlik alanına yönelik etkinlikleri içermektedir. Hizmetler öğrenci merkezli olarak düzenlenmiştir.

– Programda yer alan kazanımların hazırlanmasında öğrencilerin gelişimsel özellikleri dikkate alınmıştır.

– Programda ilköğretim ve ortaöğretime ait kazanımların işlenişi sırasında öğrencilerin öncelikli ihtiyaçları, belirli gün ve haftalar, okulda düzenlenen sosyal etkinlikler dikkate alınarak değişiklikler okul rehber öğretmeni ya da onun olmadığı durumlarda da RAM’ın görüşü alınarak yapılabilir.

– Kazanımların değerlendirilmesinin süreç ağırlıklı olması öngörülmüştür.

– İlköğretimde 18 hafta rehberlik, 18 hafta sosyal etkinlik olmak üzere dönüşümlü olarak kullanıldığından program ilköğretimde 15 hafta, ortaöğretimde 30 hafta olarak düzenlenmiştir. İlköğretimdeki 3 hafta ve ortaöğretimdeki 6 hafta rehberliğe ilişkin test, envanter uygulamaları, meslek gezileri gibi konular için ayrılmıştır. Bu saatler okul ve sınıf rehber öğretmenlerinin işbirliği ile düzenlenecektir.

– Programda yer alacak etkinlikler, sınıf rehber öğretmenleri tarafından uygulanacaktır. Bazı kazanımlara yönelik uygulamalar özel bilgi ve deneyim gerektirdiği için okul rehber öğretmeni veya RAM’lardan gelecek uzmanlar tarafından uygulanacaktır.

– Programda yer alan kazanımlar, etkinlikler ile desteklenmektedir ve bu etkinlikler öğretmen kılavuzunda yer almaktadır.

Rehberlik ve Psikolojik Danışma Konu Anlatım Videoları

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here