Program Türleri ve Posner Konu Anlatımı ve Soru Çözüm Videosu

            Eğitim, öğretim ve ders programları, programlama kavramıyla; ünitelendirilmiş yıllık plan ve ders planları da planlama kavramıyla ilgilidir. Programlamayı M.E.B. Talim ve Terbiye Kurulu, planlamayı ilgili öğretmenler gerçekleştirir.

            Eğitim Programı / Yetişek: Milli eğitimin ve okulun amaçlarını gerçekleştirmeye yönelik okul içinde ve okul dışında yapılan tüm eğitim etkinliklerini kapsayan program türüdür. En kapsamlı programdır. 4 temel ögeden oluşmalıdır.

Geleneksel anlayışta eğitim programının temel öğeleri:

  1. Amaç (Hedef / öğrenci kazanımları): Öğrenciye kazandırılmak istenen davranış ve özelliklerdir.
  2. İçerik (Muhteva / konu): Öğretilecek konuların düzenli bütünüdür.
  3. Öğrenme – Öğretme Süreci (Eğitim durumları): Öğrenciyi ve öğrenmeyi etkileme gücüne sahip olan tüm şartların uygun bileşenidir.
  4. Değerlendirme (Sınama durumları): İstendik davranışların ve özelliklerin kazanılıp kazanılmadığına ve kazanılma derecesine karar verme sürecidir.

Çağdaş anlayışta eğitim programının temel öğeleri:

  1. Öğrenme alanları / tema: Öğrenme alanında bulunan bilgi, beceri, kavram ve temalar, içerik düzenleme yaklaşımlarına göre düzenlenir. Öğrenme alanı, birbiri ile ilişkili beceri, tema ve kavramların bir bütün olarak görülebildiği, öğrenmeyi sınıflandıran yapıdır. Tema, birbiri ile ilişkili ünite, konu ve kavramların bir bütün olarak görülebildiği, öğrenmeyi organize eden yapıdır.
  2. Öğrenci kazanımları (öğrenme ürünleri): Öğrencilerin öğretme – öğrenme etkinliklerine bağlı olarak elde edecekleri bilgi, beceri ve tutumun düzeyi, düşünme ve problem çözme yetenekleri ve sosyal becerileri ile özgüven gelişimi nitelikleridir.
  3. Tema / örüntü / öğrenme alanlarının düzenlenmesi: Tema, öğrenenin merak, araştırma, keşfetme gibi etkinlikleri sonucunda oluşturduğu öznel nitelikteki bilgi örüntüleridir. İçerikte yer alan kavram, ilke, kural, genelleme vb. içerik düzenleme yaklaşımlarına göre yapılandırılır.
  4. Etkinlikler: Öğretme – öğrenme süreçlerini sağlayan tüm koşulların bileşenleridir.
  5. Sınama durumları: Öğrenci kazanımlarının düzeyini sonuca ve sürece bakarak belirleme sürecidir.

Öğretim Programı: Eğitim programı içinde yer alan ve öğretme öğrenme süreçleri ile ilgili tüm etkinlikleri kapsayan programdır. Genelde belli bilgi kategorilerinin bir sistem dahilinde düzenlenmesiyle oluşturulur. Ders programları bütünüdür.

Ders Programı: Öğretim programı içinde yer alan bir dersin amaç, içerik, öğretme öğrenme süreçleri ve değerlendirme bölümleri ile bu dersle ilgili olan eğitim faaliyetlerini sistematik bir şekilde gösteren programdır. Öğretim etkinliklerinin hangilerinin seçileceğinin, bunların niçin ve nasıl öğretileceğinin, hangi araç ve gereçler kullanılacağının ve başarının nasıl değerlendirileceğinin tasarlanmasıdır. Bir okulun öğretim programının kapsadığı rehberlik, matematik, fen ve teknoloji, tarih, Türkçe gibi tüm etkinlik kategorileri için söz konusudur. Bir sınıfta öğretimi öngörülen bir dersin amacını, süresini, uygulama ve değerlendirmelerini belirleyen programdır.

Ünitelendirilmiş Yıllık Plan: Öğretim yılının başında yapılır ve bir dersin bir yıllık etkinliklerini gösteren plandır. Öğretmen, ünitelendirilmiş yıllık planı yapmadan önce görev yaptığı bölgenin özelliklerini, öğrencilerinin durumlarını araştırır, ihtiyaç tespiti yapar ve bu doğrultuda ünitelendirilmiş yıllık planını hazırlar. İki nüsha olarak hazırlanır ve okul müdürünün onayıyla yürürlüğe girer.

Özel eğitime ihtiyacı olanlar için yapılacak planlamada, öğrenci ihtiyaçlarının saptanması için belirli bir süre ayrılmalı ve bu süre planda gösterilmelidir. Ünitelendirilmiş yıllık plan aylara göre haftalık çalışma süresini gösterir. İşlenecek derslere ait ünitenin kaç konuya ayrılacağının ve konunun işlenmesi için kaç ders saatine ihtiyacı olacağı saptanır.

Ders Planı: Öğretmen kılavuz kitabı olan derslerde ders planının yapılma zorunluluğu yasal olarak ortadan kalkmış olsa da, eğitsel gerekliliği devam etmektedir. Bir dersin birkaç saatlik bölümünde yapılacak etkinlikleri gösterir. Aslında buna bir dersin işleniş aşamaları da denilebilir. Ders planı, ünitelendirilmiş yıllık plana, ders programına ve eğitim programına göre hazırlanır.

Üç ana bölümden oluşur:

  1. Biçimsel bölüm: Dersin adı, ünitenin adı, konunun adı, süre, yöntem ve teknikler, kaynak, araç – gereç, gezi, gözlem ve ödev, hedefler, hedef davranışlar.
  2. Dersin işlenişi bölümü:
    1. Hazırlık / Giriş etkinlikleri: Dikkat çekme, güdüleme, gözden geçirme, hedef davranışı söyleme, geçiş – açıklama
    1. Geliştirme etkinlikleri: Pratik yapma ya da konuyu işleme
    1. Sonuç etkinlikleri: Özetleme, ödev verme, tekrar güdüleme, kapanış.
  3. Değerlendirme bölümü.

Ders planının yararları:

  • Eğitim öğretim çalışmalarını düzensizlikten kurtarır,
  • Öğrenme ve öğretme sürecinin etkili ve verimli kullanılmasını sağlar,
  • Her dersin eğitim programına ve konuların özelliklerine uygun olarak işlenmesini sağlar,
  • Derslerde sürekliliği sağlar,
  • Öğrenme ve öğretme sürecinde gerçekleştirilen etkinlikleri belgeler,
  • Eğitimde fırsat ve imkan eşitliğini gerçekleştirmeye katkı sağlar,
  • Eğitim – öğretim sürecinin ve ders programlarının değerlendirilmesinde geribildirim sağlar.

İyi bir ders planında olması gereken özellikler şunlardır:

  • Hedef ve davranışlar mutlaka yazılır,
  • Dersin süresi 40 dk. veya 40 x 2 şeklinde belirtilir,
  • İşlenecek konu yazılır,
  • Kullanılacak strateji, yöntem, teknik belirtilir,
  • Kullanılacak araç – gereç yazılır,
  • Okul içinde ve okul dışında düzenlenecek etkinlikler belirtilir,
  • Değerlendirme etkinlikleri yazılır,
  • Varsa uygulanacak güvenlik önlemleri yazılır.

Örtük Program (Jackson, 1968): Eğitimle ilgili ders ve ders dışı tüm etkinlikleri kapsayan program türüdür. Gizil programdır ve resmi programda yazılı olmayan kazandırılacak özellikleri içerir. Okullarda yapılan halk oyunları, sportif ve sosyal etkinlikler, çevre gezileri vb. Örtük program, resmi programlarda belirtilen nitelik ve uygulamaların dışında okul ve sınıf içerisinde bütün uygulamaları kapsamaktadır. Dolayısıyla açıkça belirli ve yazılı olmayan bir programdır. Okulun düzeni, kuralları, fiziksel ve psikolojik çevresi, okuldaki yönetici ve öğretmenlerin üstü kapalı olarak verdikleri mesajlar örtük programı oluşturmaktadır (sınıf ve okul iklimi). Bütün bu etkenler sonucunda da öğrenciler programlarda belirtilmemiş öğrenmelere sahip olabilirler.

Öğretmenlerin ve yöneticilerin kendi değer, görüş ve resmi olmayan beklentilerini yansıtan mesajları içeren, sosyo-kültürel-ekonomik özellikleri ve okulun fiziksel, kültürel çevresi ile şekillenen, okuldaki öğretmen ve yöneticilerin davranışları, yaklaşımları, inançları, değer yargıları, okul atmosferinin niteliği, okul içi ortamın öğrencilere sağladığı etkileşim örüntüsü, okul içi yazılı olmayan kuralları, rutinleri, disiplini, otoriteye itaat etme gibi tutum ve daha birçok etkeni içeren program türüdür.

Hangi düzeyde olursa olsun bütün okul veya eğitim kurumlarının bir örtük programı oluşur ve eğitimin kalitesinde önemli rol oynar. Yazılı programın hedeflerini hem destekleyebilir hem de engelleyebilir. İstendik ve bilinçli değildir. Ahlaki gelişime ilişkin güçlü bir araç olabilmektedir.

Okulun fiziki özellikleri, araştırma olanakları, okulun beklenti ve kuralları, atmosfer, okulun yayınları, sosyal faaliyetler ve zamanın düzenlenmesi, sınıfın fiziksel özellikleri ve kuralları örtük programla ilgili kavramlardır.

Programlar arasındaki ilişkiler:

Eğitim programı yüzeysel ve geniştir. Öğretim programı, eğitim programından daha dar kapsamlı ve ayrıntılıdır. Öğretim programı ders programlarının birleşmesinden oluşur. Ünitelendirilmiş yıllık plan bir dersin bir yıllık hedeflerini kapsadığı için daha fazla ayrıntılı ancak kapsamı biraz daha dardır. Ancak en dar kapsamlı ve en ayrıntılı olan program ders planıdır. Yani eğitim programından ders planına doğru gidildikçe kapsam daralır ancak ayrıntı artar. Örtük program ise tüm bu programların içinde doğal olarak ortaya çıkabilen gizli programdır. Her resmi programın aynı zamanda bir örtük programı bulunabilir. Öğretmenlerin ünitelendirilmiş yıllık plan ve günlük planları hazırlarken öncelikle temele alacakları başvuru kaynağı öğretim programıdır. Ders kitapları ve yönlendirmeleri öğretim programına göre şekillenir. Her planlama, önceki bilgilerin üzerine yeni bilgilerin nasıl kurulacağına yöneliktir. Öğretmenlerin öğretim programını tüm ögeleriyle birlikte yaşama geçirme sorumlulukları bulunmaktadır.

Program Türleri ve Posner Konu Anlatımı ve Soru Çözüm Videosu

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here