Öğretim İlke Yöntem ve Teknikleri Konu Anlatım Videoları

            Okullar artık tek kaynak olarak görülmemektedir. Okulun işlevi ile birlikte, öğrenciye kazandırılması beklenen nitelikler, öğretme – öğrenme süreci, öğretmenlerin görev ve sorumlulukları da değişmiştir. Öğretmenden beklenen; bilgiyi depolayan ve onu öğrenciye sunan kaynak olmaktan çok, öğrenciyi bilgiye yönlendiren kişi olmasıdır. Bu anlayışla öğretmenin sahip olması gereken yeterlikler ve öğretmenin öğretim ortamında olması gereken etkililiği ve sorumluluğu daha da artmaktadır. Öğretmenler öğrencilerin yalnızca bilişsel becerilerinin gelişimini yani bilgilerinin yayılmasını sağlamak durumunda değillerdir. Öğretmenlerin, kendi konu alanı ile ilgili bilgileri çok iyi bilmeleri, öğrencilerinin öğrenmelerini kolaylaştırıcı olmaları, etkili bir öğretici olmaları, grup çalışmalarını organize etmeleri beklenmektedir. Öğretmenler öğretme etkinliklerine ve öğrencilerin psikolojik dengelerine, sosyal etkileşimlerine, cinsel eğilimlerine, kültürel eğitimlerine dikkat etmek zorundadırlar. Çağdaş öğretmen, davranışlarıyla öğrenciye model olmalı, yüreklendirici, bireysel farklara hizmet eden, objektif, hoşgörülü, sabırlı ve sevecen bir yaklaşım benimsemelidir.

            Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü (OECD) tarafından yapılan Uluslararası Değerlendirme Programı (PISA) araştırmasında, öğretmenlerin tutumlarının, davranışlarının ve öğrencilerle etkileşimlerinin öğrenmeyi dorudan etkilediği belirlenmiştir. Öğretmen yeterlilikleri belirlenirken öğretmen niteliklerini etkileyen unsurlar da incelenmelidir. Öğretmen niteliğini etkileyen unsurlar şöyledir:

  • Öğretmen yetiştiren kurumlara öğrenci seçimi,
  • Öğretmenlerin hizmet öncesi eğitimi,
  • Öğretmenlerin göreve başlama koşulları,
  • Öğretmenlerin hizmet içi eğitimi,
  • Öğretmenlerin çalışma ve yaşam koşulları öğretmenin niteliğini etkileyen unsurlardır.

2005 Programları ve Öğretmen

Eğitim programları bireyin, toplumun, konu alanının ve doğanın gereksinimlerine göre hazırlanmalıdır. Görevdeki öğretmene ya da o öğretmenin yeterliliklerine göre program hazırlanmaz. Programlar gereksinimlere göre hazırlanıp, geliştirilir. Programı uygulamaya koyacak öğretmenler hizmetiçi eğitim programları yoluyla yeterli hale getirilir. 

Türkiye’deki programlarda değişiklik yapılmasına neden olarak dünyadaki gelişmeler, AB vizyonu ve uluslararası standartlara uyma isteği gösterilebilir. Program hazırlama çalışmaları ile ilgili yapılan değişiklikler; davranışçı kurama dayanan programdan işbirliğine dayalı ve yapılandırmacı yaklaşıma yer verilen programa geçiş, sekiz yıllık kesintisiz eğitime uygunluk, AB standartlarının dikkate alınması ve öğrenci merkezli öğretimdir.

            Eğitimle ilgili yasal metinlerden en önemlisi 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunudur. Bu kanun, eğitim ve öğretim programlarının dayanağı, milli eğitim sisteminin genel amaçları ile her bir eğitim basamağının kendine özgü amaçlarının yer aldığı yasal düzenlemedir. Bu kanun 1973 yılında yürürlüğe konulmuş ve 1983 yılında bazı değişiklikler yapılmıştır. 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu’na göre öğretmenlik, devletin eğitim – öğretim ve bununla ilgili yönetim görevlerini üzerine alan özel bir ihtisas mesleğidir. Kanunun 43. maddesine göre öğretmenin sahip olması gereken nitelikler özel alan bilgisi, genel kültür ve eğitme-öğretme yeterlikleri (öğretmen meslek bilgisi – pedagojik formasyon) olarak ele alınmıştır. Bunların yanında öğretmenin sahip olması gereken kişisel özellikler de vardır.

  • Kişisel özellikler: Mesleğini seven, iletişim becerilerine sahip, değerleri güçlü, önyargısız, hoşgörülüdür, gelişmeye açık, bireysel ve ekiple çalışabilen, rehber ve yönlendirici, güven verici, kendisini gerçekleştirmiş bir kişilik.
  • Mesleki özellikler: Öğretmenlik mesleğinin gerektirdiği bilgi, beceri ve performanslardan oluşan özelliklerdir.
    • Özel alan bilgisi: Öğretmenin kendi alanı yani branşı ile ilgili bilgilere sahip olmasıdır. Örneğin bir tarih öğretmeninin tarih bilgisi bu özellik ile ilgilidir.
    • Meslek bilgisi (pedagojik formasyon): Öğretmenin, öğretmenlik mesleğini iyi biliyor ve icra ediyor olması ile ilgilidir. Bir insan iyi matematikçi olabilir ama iyi bir matematik öğretmeni olmayabilir. Örneğin bir tarih öğretmeninin sınıf yönetimi ve iletişim becerilerine sahip olması, öğretim yöntem ve tekniklerini etkili kullanması bu özellikle ilgilidir. Sınıf yönetimi, iletişim becerileri, öğretim strateji yöntem ve tekniklerini uygulama, ölçme araçları geliştirme ve uygulama, öğretimde materyal kullanma.
    • Genel kültür: Öğretmenlik mesleği ve kendi alanı dışında, içinde yaşadığı topluma ve dünyaya ilişkin gelişmelerden haberdar olması ve bunlara ilişkin bilgilere sahip olmasıdır. Örneğin bir tarih öğretmeninin dili etkili kullanması, konusunu işlerken coğrafyadan örnek vermesi bu özellik ile ilgilidir.

2006 yılında yapılan “Öğretmen Kariyer Sistemi” uygulamasıyla öğretmenler başöğretmen, uzman öğretmen ve öğretmen şeklinde kademelendirilmiştir. Öğretmen Genel Yeterlik Çalışması 1. Ulusal Raporu’nda 6 ana yeterlik alanı belirlenmiştir. Buna göre öğretmenlerin mesleki yeterlilikleri ve alt yeterlikleri şöyledir:

  • Kişisel ve mesleki değerler (mesleki gelişim):
    • Öğrencilere değer verme, onları anlama ve saygı gösterme,
    • Öğrencilerin öğrenebileceğine ve başaracağına inanma,
    • Ulusal ve evrensel değerlere önem verme,
    • Öz değerlendirme yapma, kişisel gelişimi sağlama,
    • Mesleki gelişmeleri izleme ve katkı sağlama,
    • Okulun iyileştirilmesine ve geliştirilmesine katkı sağlama,
    • Mesleki yasaları izleme, görev ve sorumlulukları yerine getirme.
  • Öğrenciyi tanıma:
    • Gelişim özelliklerini tanıma,
    • İlgi ve ihtiyaçları dikkate alma,
    • Öğrenciye değer verme, öğrenciye rehberlik etme.
  • Öğretme ve öğrenme süreci:
    • Dersi planlama,
    • Materyal hazırlama,
    • Öğrenme ortamlarını düzenleme,
    • Ders dışı etkinlikler düzenleme,
    • Bireysel farklılıkları dikkate alarak öğretimi çeşitlendirme,
    • Zaman yönetimi,
    • Davranış yönetimi.
  • Öğrenmeyi, gelişimi izleme ve değerlendirme:
    • Ölçme değerlendirme yöntem ve tekniklerini belirleme,
    • Değişik ölçme tekniklerini kullanarak öğrencinin öğrenmelerini ölçme,
    • Verileri analiz ederek yorumlama,
    • Öğrencinin gelişimi ve öğrenmesi hakkında geribildirim sağlama,
    • Sonuçlara göre öğrenme – öğretme sürecini gözden geçirme.
  • Okul aile ve toplum ilişkileri:
    • Çevreyi tanıma ve çevre olanaklarından yararlanma,
    • Okulu kültür merkezi durumuna getirme,
    • Aileyi tanıma ve ailelerle ilişkilerde tarafsızlık,
    • Aile katılımı ve işbirliği sağlama.
  • Program ve içerik bilgisi:
    • Türk Milli Eğitiminin amaçları ve ilkeleri,
    • Özel alan öğretim programı bilgisi ve uygulama becerisi,
    • Özel alan öğretim programını izleme, değerlendirme ve geliştirme.

Öğretmenlik Mesleğinin Etik İlkeleri

  1. Profesyonellik: Öğretmen, mesleğinde yeterlilik sahibi olmalıdır.
  2. Hizmette sorumluluk: Sorumluluk, belirli bir görevin istenilen nitelik ve nicelikte yerine getirilmesidir. Üstlerine hesap vermek ve iş yapmayı üstlenmek anlamında da kullanılabilir.
  3. Adalet: Tüm eylemlerinde adil olmak durumundadır.
  4. Eşitlik: Bir okuldaki ve sınıftaki bütün öğrenciler eşittir.
  5. Sağlıklı ve güvenli bir ortamın sağlanması: Öğrencinin sağlık ve güvenliğini tehdit eden her türlü olumsuzluğun ortadan kaldırılmasıdır.
  6. Yolsuzluk yapmamak: Yolsuzluk, bir çıkar karşılığında kamu yetkilerinin yasa dışı kullanımıdır.
  7. Dürüstlük, doğruluk, güven: Dürüstlük başkalarıyla ilişkilerde doğru davranmayı gerektirir. Doğruluk da tüm yaşamın ve eylemlerin gerçekler üzerine kurulmasını gerektirir.
  8. Tarafsızlık: İnsanın bireyleri ya da nesneleri olduğu gibi görmesidir.
  9. Mesleki bağlılık ve sürekli gelişim: Mesleki açıdan sürekli olarak kendisini geliştirmesidir.
  10. Saygı: Bir insanı olduğu gibi görebilme özelliğini ve onun özgür bireyselliği içinde fark edilmeyi anlatır.
  11. Kaynakları etkili kullanma: Kurumsal ve kamusal kaynaklarını etkili kullanımı verimliliği arttırır. En kıt ve değerli kaynak zamandır.

Okul Temelli Mesleki Gelişim

Programı uygulayan öğretmenlerin yeterlilikleri bir öğretim programının başarısını etkileyen önemli faktörlerden biridir. Bu açıdan öğretmenler eğitimle ilgili güncel gelişmeleri takip etmeli ve kendilerini sürekli olarak geliştirmelidir. OTMG ile okuldaki insan ve materyal kaynakları etkin biçimde kullanılarak öğretmenlerin mesleki gelişim ihtiyaçlarının okul ortamında karşılanması sağlanmaktadır.             OTMG uygulaması öğretmenin, mesleki gelişim için istekli olmasını, özgüveninin gelişmesini, yeterliğinin artmasını, yeni öğretim programına uygun etkin öğrenmeye rehberlik etmesini destekler. Katılımcı bir anlayışla planlanmış ve yapılandırılmış bir OTMG, mesleki öğrenme fırsatlarına yönlendirilmiş öğretmenlere pek çok konuda destek sağlayacaktır.

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here