Öğretim İlke Yöntem ve Teknikleri Konu Anlatım Videoları

Öğrenme, dışsal uyaranlarla içsel faktörlerin etkileşimiyle gerçekleşir. Bu modele göre öğrenme, beyinde gerçekleşir ve gözlenebilen davranışlardan anlaşılır. Öğrenme için dış koşulların (pekiştirme, bitişiklik, tekrar vb.) düzenlenmesinin dışında iç faktörler de önemlidir. Öğretme kısa ve uzun süreli öğretme evrelerine göre düzenlenir. Birbirinden farklı öğrenme türleri vardır. Bu nedenle öğretim yaşantılarının düzenlenmesi, her öğrenme türüne göre inşa edilir. Öğrenme aşamalı ve birikimli bir süreçtir. Yeni öğrenmeler öncekiler üzerine inşa edilir. Öğrenci kendi deneyimleriyle yaparak – yaşayarak öğrenir. Bu nedenle eğitimde öğretmenden çok öğrenci etkin olmalıdır. 

Bu modelin öğretim süreçleri şöyledir:

  1. Dikkat çekme (tetikte olma): Bir insan aynı anda “tek bir şeye” dikkat edebilir. Ders esnasında öğrencilerin dikkatini dış etkenlerin bozmasına engel olup konuya dikkati çekmek için öğrencilerin derse güdülenmesini sağlamak gereklidir. Anı, fıkra anlatma, el çırpma, ses tonunu değiştirme, isim söyleme, resimler gösterme.
  2. Öğrenciyi hedeften haberdar etme (beklenti): Dersin hedefleri dersin başında söylenmelidir.
  3. Ön koşul öğrenmelerin hatırlanmasını sağlama (kısa süreli belleğe gitme): Anlamlı öğrenmeyi sağlamak için yeni öğrenilenlerin eski şemalarla ilişkilendirilmesi gereklidir. Bu amaçla, uzun süreli bellekten bilgiler kısa süreli belleğe çağrılır. Yeni öğrenme ile ilgili daha önceden öğrenilmiş olan bilgiler hatırlatılır.
  4. Seçici algılama: Yeni öğrenmeyle ilgili uyarıcı materyaller sunma. Öğrencilerin derse güdülenmesi sağlandıktan sonra dersin asıl konusu ile materyal kullanılır. Film izletme, model, örnek, temel davranışları adım adım açıklama bu aşamada gerçekleştirilir. Öğretmen, öğrenme sürecini kolaylaştıracak araç – gereçleri kullanır ve öğrenme sürecini çeşitli örneklerle zenginleştirir.
  5. Kodlama (bilgiyi uzun süreli belleğe gönderme): Öğrenmeyi kolaylaştırıcı ipuçları verilir, öğrenci neye dikkat etmesi gerektiğini bilir. Öğrencinin cevabı kendi kendine bulması amaçlanır. Öğrenciye doğru cevabı söylemek yerine öğrencilerin bilişsel stratejilerini kullanmasını sağlayarak, doğru cevaba ulaşması sağlanır.
  6. Performansı ortaya çıkarma (tepkide bulunma): Davranışın ortaya çıkması için ortam hazırlanmalıdır. Öğrenci öğrendiklerini uygulama, problem çözme ve davranışı gösterme imkanı bulur. Ortaya çıkan davranışlara bakılarak öğrencinin ne kadar öğrendiği gözlenir.
  7. Dönüt, düzeltme (tepkiyi güçlendirme): Ortaya çıkan davranışlar doğru ise pekiştirilir, yanlış ise ipuçları verilir. Eksik kalan noktalar tamamlanır.
  8. Performans değerlendirme: Öğrenilenler değerlendirilir. Öğrenme ürünlerinin hedefe uygun olup olmadığına bakılır.
  9. Kalıcılığı ve transferi sağlama (İpuçlarını kullanarak bilgiyi getirme): Öğretmen, öğrencilere neleri öğrendiklerini hatırlatır. Öğretmen öğrencileri yeni problem durumlarıyla karşı karşıya getirici fırsatlar yaratmalı, öğrenilen bilgilerin yeni durumlarda kullanılmasını sağlar. Alıştırma, örnekleme, projeler aracılığıyla öğrenilenlerin transferi sağlanır.

Gagne, bu sürecin sonunda kazanılan davranışları beş bölüme ayırmıştır:

  • Bilişsel (zihinsel – entelektüel) beceriler: Zihinsel beceriler “nasıl”ı bilmeyle ilgilidir. En basit öğrenmeden en karmaşık öğrenmeye doğru hiyerarşik bir sıra izler. Bir alt basamak, bir üst basamağın öğrenilmesi için önkoşul durumundadır.
    • İşaret öğrenme: Öğrenmelerin en alt basamağıdır. Refleks niteliğinde olan davranımları (korkma, ürkme, kaçınma vb.) kapsar. Bir çocuğun çevresindeki seslerin farkında olması. (klasik koşullama)
    • Uyarıcı – tepki ilişkisini öğrenme: Birey, belirli uyarıcılara ne tür tepkiler vermesi gerektiğini öğrenir. Edimsel koşullama kuramında olduğu gibi uyaran – tepki arasındaki bağ kurma yoluyla öğrenmedir. (edimsel koşullama)
    • Basit zincirleme: Ardışık olarak verilen uyaranlara bütünlük içinde düzenli tepkiler geliştirmeyi öğrenmedir. Birden fazla sayıda uyarıcı – tepki bağlarını tek bir olayda kullanmaktır. Örneğin çay demleme. (zincirleme)
    • Sözel ilişkilendirme: Şiir ezberleme, konuşma, yazma gibi ilgili kavram ve anlamları bütünleştirerek öğrenmedir. (ezberleme)
    • Ayırtetmeyi öğrenme: Birbirine göre farklı olan uyaranları öğrenmeyi gerektirir. Örneğin, noktalama işaretleri gibi bir dizi farklı sembole farklı davranımlar geliştirmek. Trafik ışıklarına farklı tepkiler vermek.
    • Kavram öğrenme: Kavram, olgu ve nesneleri benzerlik ve aykırılıklarına göre sınıflayarak kategorik genellemelere ve ayırt etmeye ilişkin öğrenme türüdür. Örneğin memeli hayvanlar.
    • İlke – Kural öğrenme: İki veya daha fazla kavram ve olgu arasında ilke ve yasaları gözleyerek anlamlı ilişkiler kurmayı öngörür. Su, deniz seviyesinde 100 C’de kaynar. (neden – sonuç ilişkisi)
    • Problem çözme: En yüksek düzeyde entelektüel beceri göstermeyi gerektiren problem çözme kavramı bağımsız, ara ve bağımlı değişkenleri ayırt ederek, özgün çözümlere ulaşmayı tanımlamaktadır. Öğrenilen ilkeler kullanılarak problem çözümlenir.
  • Sözel beceriler: Derslerin ve konuların içeriğinde yer alan bilgilerin öğrenilmesiyle ilgilidir. Bu nedenle sözel beceriler ne öğrenildiğiyle ilgilidir. Bilişsel hedef sıralamasında “bilgi” basamağındaki davranışları içerir. Terimler, isimler, tanımlar, semboller, fonksiyonlar, kategorik bilgi kümeleri vb.
  • Tutumlar: Duyuşsal hedeflerdeki davranışları içerir. Davranımların hangi durumda nasıl gerçekleşeceği ile ilgili içsel öğrenmelerdir. Tutumlar bireyin biyolojik kalıtımıyla değil, yaşantılar yoluyla edinilmektedir. Amaç, öğrenciye olumlu tutumlar kazandırmaktır. Bu amaçla öğrencilere önceki başarıları anımsatılarak kararlılık ve özgüven geliştirmeleri sağlanmalı; öğrencilere doğal tepkilerini yansıtmaları için uygun öğrenme ortamları sağlanmalı; öğretmen öğrencilere uygun bir model olmalı, olumlu duyuşsal özellikler kazanmalarına rehberlik etmeli; öğrencilerin başarılı olma gereksinimleri karşılanarak bu yöndeki çabaları düzenli olarak ödüllendirilmeli; öğretim ortamındaki başarısızlığa neden olan sebepler giderilmelidir.
  • Psikomotor beceriler: Fiziksel öğrenmeleri ve becerileri içerir. Bireyin performansına yansıyan önemli bir öğrenme alanıdır. Bilişsel yeterliklerin ve duyuşsal özelliklerin ürünü olan becerilerin kazandırılmasında temel amaç, hareketleri doğru, hızlı ve düzgün biçimde yapabilmektir. Yazı yazmak, resim yapmak, spor aktivitelerinde yer almak vb.
  • Bilişsel stratejiler: Bireylerin öğrenmesini etkileyen ve bireyler tarafından kullanılan davranış ve düşünme biçimlerine rehberlik eder. Öğrenmelerin hatırlanması ve düşünme ile ilgilidir. Bilgiyi alma, dikkati kontrol etme, algılama, kodlama, depolama, geri çağırma, hatırda tutma, yeniden örgütleme ve transfer gibi yeterlilikleri içerir.

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here