Öğretim İlke Yöntem ve Teknikleri Konu Anlatım Videoları

Önde gelen savunucusu Vygotsky, Dewey ve Slavin’dir. Öğrencilerin kişisel olarak kendi öğrenmelerini ve birbirlerinin öğrenmelerini arttırmaya yönelik, ortak bir hedef doğrultusunda birlikte çalışması için küçük gruplar oluşturulmasıdır. Gruplar oluşturulurken dikkat edilmesi gereken en önemli noktalardan birisi, öğrencilerin yetenek, cinsiyet, başarı ve kişisel özellikler bakımından heterojenlik göstermeleridir. Öğrenciler kümeler halinde oturtulmalıdır, gruplar en az 2 en fazla 6 kişilik olmalıdır çünkü öğrenmeler grup içinde gerçekleşir. Öğrenciler arası yarışmalardan çok gruplar arası yarışma esastır. Başarı ya da başarısızlık bireye değil, gruba aittir. Öğrencilerin bilişsel, sosyal ve duygusal yönleri gelişir. Grup içinde etkin katılım, sorumluluk alma ve sağlıklı iletişim önemlidir. Öğretmen tüm çalışmalara rehberlik eder. İşbirlikli öğrenme öğrencilerin öğrenmeye motive edilmelerine ve dikkatlerini sürdürmelerine yardım eder. Başkalarının fikirlerine saygılı olma, hoşgörülü olma, empati kurma ve tartışmaya öğrenme yetenekleri gelişir. Öğrenci timleri ya da başarı grupları çok etkilidir; tartışma grupları ise sözel yeteneği oldukça geliştirir.

İşbirliğine dayalı öğrenme modelinde; grubun her bir üyesinin başarısı için birbirlerine bağımlı olduğu, grup üyelerinin her birinin grubun tümünün başarısına etki ettiği öğrenciler tarafından öncelikle kavranmalıdır. Buna “olumlu bağlılık” denir. Olumlu bağlılık becerisi kazanan öğrencilerin işbirlikli beceriler sergilemesi kolay olacaktır. Örneğin Hababam Sınıfı. İşbirliğine dayalı öğrenmenin etkili kullanım ilkeleri kısaca şöyledir:

  • Gruplar heterojen olmalıdır.
  • Öğrenciler arasında yarışma yoktur, rekabet takımlar ve gruplar arasındadır. Başarı ya da başarısızlık öğrencinin değil, grubundur. Grup performansları değerlendirilir.
  • Öğretmen rehberdir.
  • 2 – 6 kişilik öğrenme grupları idealdir. Küme büyüklüğü konu alanı ile kullanılan araç – gereç ve kaynaklara göre değişebilir.
  • Kubaşık öğrenme kümelerinde liderlik paylaşılmıştır.
  • Öğrencilere sosyal beceriler kazandırılmaya çalışılmalıdır.

İşbirliğine Dayalı Öğretimin Özellikleri:

Olumlu bağlılık: Etkili işbirlikli öğrenme için ilk şart, öğrencilerin birlikte yüzeceklerine veya birlikte batacaklarına inanmış olmalarıdır. Olumlu bağlılık, bir grubu oluşturan her üyenin, gruptaki diğer üyelerin öğrenmesinden sorumlu olduklarının bilincinde olmasıdır. Yani gruptaki her öğrenci kendi çabasının grubun diğer üyelerine ve gruptaki her üyenin çabasının da kendisine yararlı olduğunun bilincindedir. Grup üyeleri arasında en üst düzeyde güdülenmeyi sağlayacaktır.

Yüzyüze etkileşim: Grup içerisinde gerçekleşen öğrenmenin artması için öğrenciler birbirlerini desteklemeli birbirlerine yardımcı olmalıdır. Bunu sağlamanın en kolay yolu da yüzyüze etkileşimdir. Yapılan çalışmalar işbirlikli gruplarda üye sayısının mümkün olduğunca az tutulması gerektiğini göstermiştir. Oturma düzeni öğrencilerin birbirlerini en iyi görebilecekleri şekilde ayarlanmalıdır.

Bireysel sorumluluk: İşbirlikli öğrenmede temel amaç grubu oluşturan bütün öğrencilerin potansiyellerinin farkına varıp bilgi, beceri ve davranış olarak en üst düzeye ulaşması bunu yaparken de grubun amacına ulaşmasını sağlamasıdır. Bu amaca ulaşabilmenin tek yolu ise grup üyelerinin üzerine düşen sorumluluğu en iyi şekilde yapmasıyla mümkündür. Aksi halde hazıra konma, sömürülme, grubun bir iki üyesinin ön plana çakması gibi sorunlar ortaya çıkabilir. Grup üyelerinin her biri, kendisine düşen görevi en iyi şekilde yerine getirmek sorumluluğu ile yükümlüdür.

Sosyal beceriler: Grup üyeleri hem akademik konuyu hem de grubun bir ekip ruhu ile çalışmasını mümkün kılan kişilerarası ve sosyal becerileri öğrenmesi gerekmektedir. Karşılıklı amaçları gerçekleştirmek için öğrencilerin;

            Birbirlerini tanımaları ve güvenmeleri, açık ve net olarak iletişime girmeleri, birbirlerini kabul etmeleri ve savunmaları, aralarındaki uyuşmazlıkları yapıcı bir şekilde çözmeleri gerekmektedir.

            Grubun kendini değerlendirmesi: Grup üyelerinin, bireysel grup amaçlarını ne düzeyde gerçekleştirip gerçekleştirmediklerini, her bir üyenin grup çalışmalarına yeterince katkıda bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi ve bu sonuçlara göre gruba yön verilmesi gerekir.

            Eşit başarı fırsatı: Öğrencilerin başarı durumuna bakılmaksızın eşit derecede gayret etmeleri ve her öğrencinin katkısının değerlendirilmesi demektir.

            Grup ödülü / ortak ürün: Her grup üyesi, grubun ortak amacına ulaşması durumunda aynı ödülü alır. İşbirlikli ödül yapısı öğrencilerin grup amaçları doğrultusunda grup ürünü ortaya koymalarını ve grup halinde ödüllendirilmelerini gerektirir.

            Öğrenciler arasında yarışma yoktur, rekabet takımlar ve gruplar arasındadır. Başarı ya da başarısızlık öğrencinin değil, grubundur. Grup performansları değerlendirilir. İşbirlikli öğrenme kümelerinde paylaşılmış bir liderlik söz konusudur. Tüm üyeler küme içindeki liderlik etkinliklerini yerine getirmek için sorumluluklarını paylaşırlar. Bireysel ve benmerkezci düşünmeye değil, eleştirel, yaratıcı, yansıtıcı gibi üst düzey düşünme becerilerine önem verilir. Bütün üyelerin öğrenmesi ve diğerlerinin öğrenmesine katkı sağlaması esas olduğu için bireysel performans düzenli biçimde kontrol edilir. Hiçbir üyenin çaba sarf etmeksizin grup başarısından yararlanmasına izin verilmez.

            İşbirliğine Dayalı Öğretimin Yararları:

  • Öğrenciler birbirlerinden öğrenirler.
  • Öğrencilerin sadece bilişsel yönleri değil, duyuşsal ve sosyal yönleri de gelişir. Bilişsel ve duyuşsal öğrenme alanlarında diğer yaklaşımlara oranla daha olumlu etkileri vardır.
  • Özellikle yavaş öğrenen ve düşük yetenekli öğrencilere, problem çözme ve üst düzey düşünme becerilerinin kazandırılmasında etkili olmaktadır.
  • Öğrencinin kendine güvenini, özsaygısını ve motivasyonunu arttırır.
  • Öğrencilerin empati kurma yeteneğini geliştirir.
  • Öğrencilerin soru sorma, cevaplama, düşünme, tartışma, sorumluluk yüklenme, iş başarma, görev paylaşma, dinleme, eleştirel düşünme, hoşgörülü olma ve başkalarına saygılı olma becerileri gelişir.
  • Birlikte çalışıldığı için toplumsal ve demokratik değerleri kazandırır.
  • İşbirlikli öğrenme gruplarında edinilen deneyimler, öğrencileri gelecekteki iş ve aile yaşamlarına hazırlar.
  • Derse katılım arttırır, disiplin sorunlarını azaltır. Ödev ve düzeltmelerin öğrenciler tarafından yapılmasını sağlar, bu da öğretmenin yükünü hafifletir.
  • Öğretmen, öğrencilerin öğrenme güçlükleri ve eksikliklerini anında düzeltme fırsatı bulur.
  • Grup çalışmalarında her bir bireyin öğrenmesi de esas alındığından, öğretim bir anlamda bireyselleştirilmiştir.
  • Öğrencilerin ait olma ve bağlılık gereksinimlerini karşılamalarına yardım eder.
  • En pasif öğrenciler için bile yapılabilecek bir iş vardır.
  • Öğrencilerin hata yapma korkusu ve kaygı düzeyini en aza indirerek, öğrenme öğretme sürecine etkin katılımlarını sağlar.
  • Öğrenme zevkli ve eğlenceli hale gelir.
  • Öğrenciler birisini kabul etmeyi ve desteklemeyi öğrenir.

Sınırlılıkları:

  • Çalışmanın bir kişinin üzerine kalma tehlikesi vardır.
  • Karmaşık konuların öğretiminde yetersiz kalabilir.
  • Bireysel çalışmaya istekli öğrencilerin başarı düzeyi düşebilir.
  • Çalışmaların değerlendirilmesi zordur. Grup içinde bireylerin değerlendirilmesi zordur.
  • Öğrenciler yeterli olgunlukta değilse zaman kaybından başka bir işe yaramayabilir.
  • Grup başarısı, etkili liderlik ve amaçların belirlenmesine bağlıdır.
  • İşlevsel olmayan iş bölümü yapılması bütünün görülmemesine yol açabilir.

            İşbirliğine Dayalı Öğretim Teknikleri

         Ayrılıp Birleşme Tekniği (Jigsaw) – Aronson:

            İşlenen konu bölümlere ayrılır. Gruptaki herkes bir bölümün uzmanı olarak görevlendirilir. Diğer gruplardaki aynı bölüm uzmanları bir araya gelir ve birlikte kendi bölümlerine çalışırlar. Daha sonra herkes kendi grubuna dönerek takım arkadaşlarına kendi bölümlerini öğretirler. Bütün gruplar, tüm konulardan sınav olur. Sonuçlar bireysel olarak puanlanıp grup olarak not verilir.

            Takım/Oyun/Turnuva Tekniği – Slavin – De Vries:

            Her takım turnuva için üyelerini hazırlar, birlikte çalışırlar. Haftalık turnuvalar yapılır, takımlar yarışır. Turnuva masalarındaki öğrenciler gruplarını temsil eder. Her öğrencinin puanı, toplam takım puanına ilave edilir. Turnuva masalarındaki öğrenciler yarışmadan yarışmaya değişir.

            Öğrenci Takımları / Başarı Grupları Tekniği – Slavin:

            Öğrenciler kendi takımlarında öğrenmeleri gereken konuyu çalıştıktan sonra sınav olurlar. Öğrencilere puanlar verilir ve bu puanlar dahilinde öğrenciler başarı sıralamasına koyulurlar. Başarı sıralamasına göre takımlara puanlar verilir. Takımın başarısı için tek yol tüm takım üyelerinin konuyu derinlemesine öğrenmesidir.

Küçük Grupla Öğretim Tekniği (Birlikte Öğrenme) – Johnson:

Öğretmenin seçtiği genel bir konunun içinden alt konuları öğrenciler seçer. Gruplar konularla ilgili veri toplar ve tartışırlar. Konuyu alt bölümler halinde paylaşarak sınıfa sunarlar. Grupların sunusu öğrenciler tarafından değerlendirilir.

Karşılıklı Sorgulama (Tartışma Grubu) Tekniği:

Öğretmen, konuyu sunduktan sonra öğrenciler ikili ya da üçlü gruplara ayrılırlar. Birbirlerine konu ile ilgili sorular sorarlar ve yanıtlar verirler. Öğretmen öğrencilere soruların nasıl sorulması gerektiği konusunda bilgi verir. Sorular genellikle öğrenciyi düşünmeye yöneltecek biçimde düzenlenir.

Takım Destekli Bireyselleştirme Tekniği – Slavin:

Öğrenciler 4 – 6 kişilik heterojen gruplara ayrılır. Her öğrenci öncelikle kendi seçeceği bir arkadaşıyla birlikte öğretim materyali üzerinde çalışır. Çalışma tamamlandıktan sonra öğrenciler önce ünitenin alt bölümleriyle ilgili test, ardından daha kapsamlı izleme testi çözerler. Aynı grupta çalışan öğrenciler birbirinin cevaplarını puanlar. Takımın puanları her üyenin her hafta testlerden aldığı puanların toplamından elde edilir. Eğer takımlar önceden belirlenen standart puandan daha yüksek puan alırsa her üye bir belge ile ödüllendirilebilir.

Birleştirme 2 Tekniği:

Öğrenciler 4 – 5 kişilik heterojen gruplara ayrılır. Gruplardan öğrenciler bütün konulardan sorumludur. Gruptaki her öğrenci bir konuda uzmanlaşır. Bu öğrenciler uzman grupta çalıştıktan sonra, gruplarına geri dönerek gruplarına konuyu öğretirler. Süre sonunda tüm öğrenciler bireysel olarak sınava girerler. Grup üyelerinin puanları toplanarak küme puanları belirlenir. En başarılı grup ödüllendirilir.

Akran (Yaşıt) Öğretimi Grupları:

Yaşıt öğretimi, öğrencilerin öğrenciler tarafından öğretimini içerir. Yaşıt öğretimi her sınıf düzeyinde kullanılabilir. Öğrenciler ikili gruplar halinde çalışmaya başlamadan önce, öğretmen onlara bu öğretimin amaçlarını açıklamalı, gerekli materyali toplamalıdır. Diğer öğrencileri rahatsız etmeksizin çalışılabilecek bir fiziksel alan oluşturulmalı, gerekiyorsa bazı bilgiler sunulmalıdır. İki tür yaşıt öğretimi vardır:

  1. Yaşların çaprazlanması yoluyla yapılan akran öğretimi: Burada büyük öğrenciler, küçük öğrencilerle çalışır. Türk Eğitim Sistemi’nde özellikle öğretmen okullarında yaygın olarak kullanılmıştır. Öğrenci birinci sınıfa gelir gelmez bir abla ya da ağabeyi olurdu. Öğrenciye abla/ağabeyi tarafından sürekli olarak bireysel ve akademik yardım sağlanırdı.
  2. Yaşıtların öğretimi: Burada aynı sınıfta okuyan öğrenciler birlikte çalışır. Yaşıt öğretiminin pek çok yararı vardır. Bunlar:
    1. Yaşıt öğrenciler, çoğunlukla yetişkinlere rahat yanıt veremeyen öğrencilerin öğretiminde etkili olur.
    1. Yaşıt öğretimi, öğretici ile öğrenen arasında bir arkadaşlık bağı geliştirebilir.
    1. Yaşıt öğretimi, öğretmenin bütün sınıf öğretimi yaptığı sırada ulaşamadığı, yavaş öğrenen, ilgisini toplayamayan, izleyemeyen öğrencilerin gereksinim duydukları bireysel ilgiyi görebilmelerine olanak sağlar.

Öğreticiler, öğretmen için gösterdikleri çaba sonucu kazanç sağlayabilirler.

Öğretim İlke Yöntem ve Teknikleri Konu Anlatım Videoları

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here