Ölçme Aracında Bulunması Gereken Teknik Özellikler Konu Anlatım Videoları

Ölçme ve Değerlendirme Soru Çözüm Videoları

Bir ölçme aracının ölçmek istediği özelliği başka değişkenlere veya özelliklere karıştırmadan tam ve doğru olarak ölçmesine geçerlik denir. –1,00 ile +1,00 arasında değer alır. Ölçme aracının geçerli olması için genellikle 0,30 ve üzerinde bir geçerliğe sahip olması yeterli görülür.

Bir ölçme aracının geçerliği, ölçme amacına (motivasyon için kolay sorulardan oluşan test; seçme/eleme için zor sorulardan oluşan test), ölçülen özelliğin büyüklüğüne (3 ton kömür için kantar, 10 gr. Baharat için hassas terazi) ve ölçme koşullarına (çok soğuk bir havada ince kıyafetlerle açık arazide yapılan bir ölçme) bağlıdır. Tesadüfi hatalardan dolaylı olarak; sistematik ve sabit hatalardan doğrudan etkilenir.

Bir sorunun kökünde amaçtan bahsediliyorsa sorunun cevabı geçerlik; geçerlikten bahsediliyorsa seçeneklerdeki amaçla ilgili olan doğru cevap olur.

Bir testin geçerliğinin yüksek olması için güvenilir olması şarttır. Ancak bir test geçerli olmadan da güvenilir sonuçlar verebilir. Yani bir testin amacımıza uygun olması için güvenilir sonuçlar vermesi şarttır. Ancak güvenilir sonuçlar veren her test amacımıza uygun olmayabilir.

Geçerlik Türleri:

Kapsam geçerliği öncelikle başarı ve erişi testlerinde aranır. Yapı geçerliği öncelikle zeka, ilgi ve tutum ölçen araçlarda, başarı ve erişi testlerinde de aranır. Yordama geçerliği öncelikle seçme ve yerleştirme sınavlarında aranır. Ayrıca zeka ve başarı testlerinde de yordama geçerliği aranır.

1. Kapsam Geçerliği: Bir ölçme aracının ölçülmek istenen hedef davranışları ne derece kapsadığı, yani ölçülmek istenen hedef davranışları ne derece yeterli ve dengeli örneklediği ile ilgilidir. Kapsam geçerliğinde iki önemli durum vardır: 1. Testteki soruların ölçülecek konu içeriğindeki hedef – davranışları ne kadar iyi örneklediği; 2. Soruların ölçmek istediği hedef – davranışı ölçüp ölçemediği. Kapsam, ölçülmek istenen özelliğin tamamının kapladığı alandır, buna evren de denir. Evrene ait aranan değerlere parametre; örneklemden elde edilen değerlere de istatistik denir. Ölçmede yapılan şey istatistikler yardımıyla parametreleri yorumlamaktır. O halde test sonuçlarına dayanılarak verilecek kararın doğruluğu, örneklemin evren temsil etme becerisine bağlıdır. Ölçeceği özellikle ilgili sorular evreni iyi temsil eden bir ölçme aracının kapsam geçerliği yüksektir.

Kapsam geçerliği uzman görüşüne başvurularak ya da belirtke tablosu hazırlanarak mantıksal (rasyonel) yaklaşım ile ya da  istatistiksel yaklaşım ile belirlenebilir. Mantıksal yaklaşımda testin ölçülecek davranışlarla ilgili konuları kapsayıp kapsamadığına bakılır. İstatistiksel yaklaşımda kapsam geçerliği yüksek olduğu kabul edilen başka bir testle birlikte aynı gruba uygulanır ve iki test arasındaki korelasyon hesaplanır.

2. Bir Ölçüte Dayalı Geçerlik: Geçerlik düzeyi bilinmeye çalışılan aracın ölçüt kabul edilen bir aracın sonuçları ile korelasyonu hesaplanır. Yani geçerliği çalışılan bir ölçme aracı ile geçerli olduğu bilinen başka bir ölçme aracının aynı bireylere uygulanarak elde edilen ölçümler arasındaki korelasyondur. Ölçüt geçerliği ikiye ayrılır:

  1. Uygunluk Geçerliği: Ölçütten elde edilen puanların, geçerliği hesaplanacak araç ile aynı zamanda ya da daha önce elde edilmesi durumunda söz konusudur. Yani bugünkü ölçümlerin bugün ile veya geçmişteki ölçümlerle korelasyonudur. ÖSS’nin uygunluk geçerliği için öğrencinin lise diploma notu ile korelasyonunun hesaplanması. Uygulanmış olan bir test ile geçmişte uygulanmış bir test arasındaki korelasyonun hesaplanmasına halihazır (mevcut durum) geçerliği denir. Bir hipotezi test etmek amacıyla aynı öğrenci grubuna aynı anda uygulanan testler arasındaki korelasyonun hesaplanmasına da eş zamanlık geçerliği denir.
  2. Yordama (Kestirimsel) Geçerliği: Ölçütten elde edilen puanların geçerliği hesaplanacak araçtan sonra elde edilmesidir. Yani bugünkü ölçümlerin gelecekteki ölçümlerle korelasyonudur. Geleceğe yönelik tahmindir. Tahmin edilecek puanlara yordanan, tahmin etme işinde kullanılacak puanlara da yordayıcı denir. ÖSS’nin yordama geçerliği için öğrencinin üniversite diploma notu ile korelasyonunun hesaplanması.

3. Yapı Geçerliği: Yapı, birbiriyle ilişkili ögelerin oluşturduğu örüntüdür. Geçerlik açısından, testle ölçülmek istenen değişkeni oluşturan maddelerin birbiriyle ilişkili olması ve aynı yapıyı oluşturması ile ilgilidir. Ölçme aracında yer alan her bir maddenin, tüm maddeler ile bütünlük içinde olması demektir. Testte yer alan her madde testin bütünü ile ilişkili olmalıdır. Geçerlik aynı zamanda bir testi oluşturan maddelerin konunun kapsamına ve önemine göre orantılı olması ile ilgilidir. Yani geniş kapsamlı bir konuyu temsil eden maddelerin daha fazla olması gerekir. Bir testin geçerliğini düşüren her şey yapısını da bozar. İç tutarlılık güvenirliğiyle yakından ilişkilidir.

Kapsam geçerliği ile bir testin ve her bir sorunun öğretimin hedeflerini ya da konu alanını temsil etme gücüne; yapı geçerliği ile soruların, dersin yapısını oluşturan özelliklere ve birbirine olan uyumuna bakılır. Yapı geçerliği yüksek olan bir soru veya test, bilenle bilmeyeni ayırmıştır. Yapı geçerliğini belirlemede kullanılan yöntemler şöyledir:

  • Başka testlerle korelasyon: Benzer ya da zıt yapıda olan bir başka test, aynı gruba uygulanarak test puanları arasındaki korelasyona bakılır. Benzer yapıda olan bir testle pozitif ve yüksek korelasyon yapı geçerliğini gösterir. Zıt yapıdaki testle negatif ve yüksek bir korelasyon da yine yapı geçerliğini verir. Benzer yapıdaki teste dayalı olan yapı geçerliğine yakınsak yapı geçerliği, zıt yapıda olan yapı geçerliğine ise ıraksak yapı geçerliği denir.
  • Farklı gruplar yöntemi: Testle ölçülen özelliklere sahip olan bir grup ile testle ölçülen bu özelliklere hiçbir şekilde sahip olmayan iki farklı gruba test uygulanır ve iki grubun test puanları karşılaştırılır. Eğer ölçeğin yapı geçerliği varsa özelliğe sahip olanların sahip olmayanlardan daha yüksek puan alması gerekir.
  • Testteki maddelerin uzman kişiler tarafından incelenmesi.
  • Test maddelerini cevaplayan bireylerin testi cevaplama süreçleri incelenir. Yani testi nasıl cevapladıkları sorgulanır.
  • Pratik ölçülerle korelasyon: Testin yokladığı yapıyla doğrudan ilişkili olan pratikte gözlenebilir davranış ya da davranış örüntüleri bulunur. Test maddeleri ile bu davranış örüntülerine ilişkin puanlar arasındaki korelasyona bakılır. Yani öğrencinin bir testten elde ettiği puanlarla, testin ölçtüğü özellikleri kullandığı bir işteki başarı puanları arasında korelasyon hesaplanır.
  • Test puanlarını geliştirici çalışmalar yapılır. Yapı geçerliğinin belirleneceği test önce bir gruba verilerek yanıtlatılır. Daha sonra testin ölçtüğü özellik bakımından gruba bir eğitim verilir. Eğitim sonrası elde edilen puanların eğitim öncesi elde edilen puanlardan anlamlı düzeyde farklı olması testin yapı geçerliğini gösterir.
  • Test – tekrar test yöntemi. Testin çok uzun zaman aralığı ile aynı gruba uygulanması ve test puanlarının kararlılığının belirlenmesi.
  • Faktör analizi yoluyla belirleme. Faktör analizi, bir ölçme aracında bulunan maddelerin aynı faktörü ölçüp ölçmediğinin belirlenmesi ya da aynı faktörü ölçen maddelerin bir araya toplanmasıdır. Ayrıca hiçbir faktörle ilişkisi olmayan yani amacına uygun olmayan maddelerin de ayıklanması işidir.
  • Testi oluşturan soruların birbirleriyle olan korelasyonlarının belirlenmesi.
  • Aynı özellikleri ölçen ve daha önceden geçerliği saptanmış başka bir ölçme aracı ile karşılaştırma.

4. Görünüş Geçerliği: Bir testin ne ölçüyor göründüğü, o testin görünüş geçerliğidir. Testin neyi ölçtüğüyle değil, neyi ölçüyor göründüğüyle ilgilidir. Görünüş geçerliği olan testin kapağı da içindeki sorular da aynı konu ile ilgili gibi görünür. Testin bütünü için söz konusu olan görünüş geçerliği testteki her bir madde içinde gereklidir. Genellikle uzman incelemesiyle belirlenir. Örneğin, Ankara 1923 yılında başkent olmuştur. Ankara başkent olalı kaç yıl olmuştur? sorusu tarih sorusu olmasına rağmen gerçekte sayısal problem çözme gücü yoklanmaktadır. Soruyu çözmek için tarih bilgisine gerek yoktur. Bu nedenle sorunun görünüş geçerliği düşüktür.

Testin görünüş geçerliğinin bazı durumlarda gizlenmesi gerekebilir. Bir kişilik testinde eğer maddelerin görünüş geçerliği düşürülmezse kişi bu maddelere doğru cevap vermekten kaçınabilir.

5. Sonuçsal Geçerlik: İlerlemeci eğitim yaklaşımı ve yapılandırmacı öğrenme kuramının değerlendirmede ürün ile birlikte süreci değerlendirmeye önem vermesine bağlı olarak geliştirilmiştir. Bu geçerlik türünde;

  • Öğrencilerin öğretme – öğrenme sürecine etkin katılımına,
  • Kendi öğrenme düzeyini sorgulayarak yönetebilmesine,
  • Öz düzenleme yapabilmesine,
  • Problem çözme, düşünme yetenekleri ve araştırma becerilerini geliştirmesine,
  • Öğretmenin, öğrencinin ve akran grubunun değerlendirmeye birlikte katılımının, ölçme araçlarında ve işlemlerinde yer alma düzeyine bakan yeni geliştirilen bir geçerlik türüdür.

Sonuçsal geçerlik, değerlendirmenin öğrenme üzerindeki etkisine dayanır. Eğer aktif öğrenme kullanılan alternatif değerlendirme yaklaşımları öğrencilerin öğrenmeleri üzerinde beklenen etkiyi sağlıyorsa, uygulanan yaklaşım veya yaklaşımların geçerliğinden söz edilebilir.

            Geçerlikle ilgili önlemler ve olumsuz durumlar:

  • Güvenirlik, geçerlik için ön koşuldur. Yani güvenirlik olmadan geçerlik olmaz. Test geçerli ise güvenilirdir deriz ancak güvenilirse geçerli olabilir de olmayabilir de.
  • Sabit ve sistematik hatalar geçerliği düşürür.
  • Her türlü yanlılık geçerliği düşürür.
  • Güvenirliği arttırmak için yapılacak tüm çalışmalar geçerliği de arttırır. Bunun bazı istisnaları vardır. Örneğin güvenirliği arttırmak için soruları daha homojen hale getirmek bazen kapsam geçerliğini düşürebilir.
  • Her sorunun belirtke tablosunda yer alan bir davranışı ölçmesi kapsam geçerliğini arttırır.
  • Sınavda, kopya çekme, ipuçlarından yararlanma, tahminle doğru yanıtlama gibi geçerli olmayan davranışların engellenmesi.
  • Aynı soruların daha sonraki yıllarda tekrar tekrar sorulması, soruların öğrencilerin bildiği bir kaynaktan aynen alınıp kullanılması, sınavdan önce soruların verilmesi, sınav süresi kısa olduğu için bazı soruların yanıtlanamaması, sınav süresinin gereğinden uzun olmasıyla kopya çekilmesine fırsat verilmesi gibi durumlar geçerliği düşürür.
  • Şans başarısı güvenirliği, kopya geçerliği düşürür (şansına güven kopyayla geç).
  • Sorular, ölçülen özelliğe sahip olanla olmayanı ayırt edemiyorsa geçerlik düşer.
  • Yazı güzelliği, kağıt düzeni gibi testle ölçülmek istenmeyen davranışlara puan verilmesi geçerliği düşürür.
  • Sınav süresinin uzun olması kopya riski oluşturacağı için geçerliği düşürür.
  • Sınav süresinin kısa olması, bildikleri soruları yapamamalarına neden olur ve geçerliği düşürür.
  • Açık kitap sınavı yapmak, tercihli ve ön koşullu soru sormak geçerliği düşürür.
  • Amaca uygun ölçme araçlarının kullanılması geçerliği arttırır.
  • Soruların bilişsel, duyuşsal ve psikomotor alanların farklı basamaklarından seçilmesi geçerliği ve güvenirliği arttırır.

Ölçme Aracında Bulunması Gereken Teknik Özellikler Konu Anlatım Videoları

Ölçme ve Değerlendirme Soru Çözüm Videoları

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here