1.Oryantasyon (Duruma Alıştırma): Bireyin yeni girdiği ya da gireceği bir ortama alışmasını sağlamak amacıyla yürütülen çalışmalardır. Böylece öğrencilerin yeni ortama kısa sürede uyum sağlamalarına yardımcı olunarak gelecekte yaşanabilecek uyum problemlerinin önüne geçmek amaçlanmaktadır. Okula yeni başlayan öğrencilere, eğitim yılı başında, okulu, kurallarını, işleyişini tanıtmak, okul ve o çevrede ihtiyaçlarını nasıl karşılayacakları hakkında bilgi vermek ve böylece yeni girdikleri ortama kısa sürede alışmalarına yardımcı olmak üzere yapılan çalışmalardır.

2. Bilgi Toplama ve Yayma Hizmeti: Öğrencilerin ihtiyaç duyabilecekleri her türlü bilgiyi toplayarak bunları öğrencilerle paylaşmayı kapsar. Bu bilgiler okul içi program, uygulama, okulun fiziki yapısı, olanakları, bölümleri, dersleri, kursları ve etkinlikleriyle ilgili olabileceği gibi, öğrencilerin işine yarayabilecek okul dışı bilgileri de (ulaşım, haberleşme, sağlık kuruluşları, sosyal, kültürel, sanatsal, sportif etkinlik yerleri vb.) kapsayabilir. Bu bilgiler eğitsel, mesleki ve kişisel – sosyal alanlarda verilebilir.

3. Yöneltme ve Yerleştirme Hizmetleri: Öğrencilerin kendi ilgi, yetenek ve ihtiyaçları doğrultusunda çeşitli programlara, seçmeli derslere, sosyal, kültürel ve eğitsel etkinliklere, okullara, iş ve meslek alanlarına yönelmeleri ve yerleştirilmeleri amacıyla yapılan çalışmaları içerir. Yöneltme ve yerleştirme hizmetleri süreklilik içinde, her kademe ve türdeki okulda okuyan tüm öğrencilere yöneliktir.

Mesleki rehberlik kapsamında “yöneltme”; bireylerin türlü meslekleri tanımaları ve kendi kişisel özelliklerini tanımaları ve bu bilgilerin ışığında kendilerine uygun olan meslekleri seçmeleri sürecidir. Mesleki “psikolojik danışma” (mesleki danışma) ise; bireylerin meslek seçimi ile ilgili gerçekçi algı ve beklentileri yoksa bireye yönelik gerçekleştirilen bireysel ya da grupla psikolojik danışma hizmetleridir.

Öğrencilerin kendileri için en uygun olan alana ya da mesleğe yöneltilmeleri sürecinde, okul rehberlik servisi birçok hizmet alanından yararlanmaktadır. Buna göre öğrencinin ilgi ve yetenekleri hakkında bilgi edinmek için öğrenciyi tanıma; öğrencinin programlar ve okullar hakkında bilgi edinebilmesi için bilgi verme; bu konularla ilgili öğrencinin gerçekçi bir algı ve beklentileri yoksa psikolojik danışma; ailenin beklenti ve değerleri öğrencinin uygun karar almasını engelliyorsa müşavirlik hizmetlerinden yararlanılır. Yöneltmede uyulması gereken ilkeler şöyledir:

Kişisel sorumluluk: Hangi okula ve programa yöneleceğine, kişinin kendisi karar verecek, bu kararın sorumluluğunu da kendisi taşıyacaktır. Yöneltme çalışmaları zorlayıcı değil, özendiricidir.

Süreklilik: Yöneltme hizmetleri bir süreçtir. Okul öncesinden başlayan bu süreç emekliliğe kadar sürdürülmesi gereken bir hizmettir.

Fırsat eşitliği: Yöneltmede, seçici veya eleyici bir tutuma yer yoktur. Yöneltme hizmetinde amaç, herkesin yetenek ve ilgisine uygun bir okula ve programa yerleştirilmesidir. Bu amaç doğrultusunda bir kimse, yeteneğine uygun olan ve ilgi duyduğu bir alana yönelmekten alıkonamaz.

Bütünlük: Yöneltme bir bütündür; örgün eğitim gibi, yaygın eğitimi de kapsamaktadır, ilköğretim ve ortaöğretimde her öğrenci, dahası sistemden kopan öğrenci de kendi durumuna uygun bir yere yerleştirilmektedir.

4. İzleme ve Değerlendirme Hizmetleri: Hem bireyin gelişim ve değişimini takip etmeyi hem de sunulan rehberlik hizmetlerinin etkililiğini öğrenmede ihtiyaç duyulan bilgileri sağlar. Özellikle yöneltme ve yerleştirme hizmetleri sonucunda öğrencilerin yerleştirildikleri eğitsel kulüpler ve sosyal etkinlikler, alanlar, programlar, üst okullar ya da iş ve meslek alanlarındaki başarı durumlarının ve yaşadıkları uyum güçlüklerinin incelenmesi izleme çalışmalarıdır.

En önemli yanlarından biri okuldaki psikolojik danışma ve rehberlik hizmetlerinin ne ölçüde etkili olduğu, hatta genel olarak okul programlarının yeterli veya yetersiz yanları hakkında değerlendirmeye yönelik bilgiler sağlamasıdır. Özellikle yöneltme ve yerleştirme hizmetleri sonucunda öğrencilerin yerleştikleri programlar, etkinlikler, üst okullar ya da meslek alanlarındaki başarı durumlarının ve yaşadıkları uyum güçlüklerinin incelenmesi bir izleme çalışmasıdır.

İzleme hizmetleri rehberlik hizmetlerine dair sonuç hakkında geribildirim sağlamaktadır.

5. Bireyi Tanıma: Her bir öğrenci hakkında o öğrenciyi bir birey olarak diğer kişilerden ayırt edebilecek ve öğrencinin gelişme seyrini gerçekçi bir şekilde gösterebilecek kullanışlı bilgilerin toplanması, değerlendirilmesi ve kaydedilmesi hizmetledir. Bu hizmetlerde ölçmeye dayalı teknikler ve test dışı tekniklerden yararlanılır. Bireyi tanıma hizmetleri ile ilgili bazı ilkeler vardır.

Bireyleri tanımanın esas amacı onların kendilerini tanımalarına yardımcı olmaktır.

Bireyler bütün yönleri ile tanınmaya çalışılmalıdır.

Okullarda tanıma hizmetleri tüm öğrencileri kapsamalıdır.

Bu hizmetler işbirliğini gerektirir.

Hizmetler süreklidir.

Bireyler hakkında toplanan bilgiler objektif, geçerli ve güvenilir olmalıdır.

Öğrenciler hakkında çeşitli teknik ve araçlarla parça parça toplanan bilgiler, bir bütünlük içinde sınıflandırılmalı, özetlenmeli; öğrencilerle paylaşmak ve gerektiğinde diğer ilgililere sunmak üzere dosyalanmalıdır.

Birey, yetenekleri, ilgileri, kişilik özellikleri, benlik algısı, ailesinin sosyo – ekonomik durumu, anne baba ilişkileri, duygusal özellikleri, bedensel gelişimi ve sağlığı, zihinsel ve dilsel gelişimi, sosyal özellikleri, başarı durumu, ilgi ve yetenekleri, geleceğe ilişkin planları ve mesleki eğilimleri açısından tanınmalıdır.

6. Psikolojik Danışma Hizmetleri: Bireyin kendini daha iyi tanıması, sorunlarının kaynaklarının farkına varması, sorunlarıyla baş etme becerisi kazanması, kendisi için daha gerçekçi kararlar alabilmesi ve sağlıklı bir kişisel gelişi sürdürebilmesi amacıyla bireyle yüz yüze kurulan duyuşsal yönü ön planda olan psikolojik yardım ilişkisidir.

7. Refere (Sevk): Psikolojik danışmanın, kendisine yardım için başvuran öğrencisine gereken yardımı sağlayamayacağını fark ettiğinde öğrencinin ailesiyle etkileşime geçerek onu yardım alabileceği bir kişi ya da kuruma yönlendirmesidir. Örneğin öğrenci ciddi bir psikolojik sorun yaşıyorsa, danışman bu öğrenciyi bir psikiyatriste refere etmelidir.